A A

Ñïîäåëè

E-mail Ïðèíòèðàé Êîïèðàé òîçè ëèíê

Ðàçìåð íà øðèôòà

A A A

Ãðàôèòèòå íå ñà ñúâðåìåííî îòêðèòèå è òîâà ãî äîêàçâàò ìíîãîòî íàäïèñè, îòêðèòè íà ðàçëè÷íè àðõåîëîãè÷åñêè îáåêòè. Âåðîÿòíî íàé-ñòàðèÿò âúâ Âàðíà å îò 2-3 âåê è ñå íàìèðà â åäíà îò íèøèòå íà Ãîëåìèòå ðèìñêè òåðìè â ìîðñêàòà ñòîëèöà. Ïîäðîáíîñòèòå ðàçêàçâà Òåîäîð Ðîêîâ îò Ðåãèîíàëíèÿ èñòîðè÷åñêè ìóçåé âúâ Âàðíà.

Êàêâà å ðàçëèêàòà ìåæäó ãðàôèòèòå ñåãà è ïðåäè?

 äíåøíî âðåìå ãðàôèòúò ïðåäñòàâëÿâà öâåòíî èçîáðàæåíèå âúðõó íåùî.  äðåâíîñòòà îáà÷å òîâà å íàäïèñ èëè ñõåìàòè÷íî èçîáðàæåíèå, èçäðàñêàíî âúðõó ìàçèëêà. Òîâà ñå îáÿñíÿâà ñ ëèïñàòà íà öâåòíè áîè, òå ñà áèëè ñêúïè, ñëîæíè è íåäîñòúïíè çà îáèêíîâåíèòå õîðà, íî è çàïàçåíà ìàðêà ïðè èçîáðàçÿâàíå íà öàðñêîòî ñåìåéñòâî è óêðàñÿâàíå íà ïóáëè÷íè ñãðàäè.

Âúâ Âàðíà â Ðèìñêèòå òåðìè èìà ìíîãî ãðàôèòè. Òå ñà íà ñòàðîãðúöêè è ëàòèíñêè åçèê, èìà è ÷èñòî åðîòè÷íè. Îò Ñðåäíîâåêîâèåòî èìà äîñòà ãðàôèòè â Àëàäæà ìàíàñòèð. Òå âå÷å èìàò ðåëèãèîçåí õàðàêòåð.

Êúäå ìîæå äà ñå âèäÿò íàäïèñèòå?

Òåçè îò Àëàäæà ìàíàñòèð ñà íà ìÿñòî. Îò Ðèìñêèòå òåðìè ìàçèëêàòà å ñìúêíàòà, ïðàâåíî å îïèò äà áúäàò óêðåïåíè, ìíîãî îò òÿõ ñà â ñúñòîÿíèå, ÷å íå ïîçâîëÿâà äà áúäàò èçëàãàíè ïðåä ïóáëèêà, íî ñà äîáðå ôîòîãðàôèðàíè.

Ãàëåðèèòå, êîèòî ñà áèëè èçïîëçâàíè çà òúðãîâñêè ïîìåùåíèÿ, åäíî îò íàé-èíòåðåñíèòå èçîáðàæåíèå å íà äðåâíîòî ïðèñòàíèùå íà Îäåñîñ. Íàðèñóâàíà å ñöåíà íà ðàçòîâàðâàíå íà òîâàðåí êîðàá- ìàëêà ëîäêà, êîÿòî å ïðèâúðçàíà êúì êîðàá ñ õàðàêòåðíàòà çà òîâà âðåìå "ïòè÷à " óêðàñà. Òå ñà áèëè èçïîëçâàíè çà ïðåâîç íà çúðíî. Ïîìåùåíèåòî, êúäåòî ñå íàìèðà òîçè íàäïèñ îáà÷å çàòâîðåíî ñúñ çàâàðåíà ðåøåòêà. Ïåðèîäè÷íî äúæäà, êîéòî ñå ïðîñìóêâà ïðåç ñòåíèòå, îêàçâà âëèÿíèå âúðõó òîçè ìíîãî èíòåðåñåí ãðàôèò.

Íà êîè Òåðìè ñå íàìèðà?

Íà Ãîëåìèòå ðèìñêè òåðìè â Ãðúöêàòà ìàõàëà äî õðàì "Ñâ. Àòàíàñèé".

Êàòî äàòèðîâêà?

Ìîæå áè 2-3 âåê, íàé-ãîëåìèÿò ðàçöâåò íà Îäåñîñ. Íÿêîé, êîéòî å âèæäàë êàê ñå ðàçòîâàðâà êîðàá, ãî å íàïðàâèë, âïå÷àòëåí îò òîâà, êîåòî å âèäÿë.

Êàêâî ñà ðèñóâàëè íàøèòå ïðåäöè?

Îò ïåðèîäà íà åçè÷åñòâîòî èìàìå áîéíè ñöåíè, êîííèöè, ëîâíè, èçîáðàæåíèÿ íà åëåíè, ÷îâåøêè ëèöà, êîèòî ñå ñâúðçâàò ìîæå áè ñ øàìàíñêè ðèòóàëè. Èçîáðàæåíèå íà æåíñêî áîæåñòâî â ïîëîâ àêò, êîåòî ñå ñâúðçâà ñ âÿðâàíèÿòà íà áúëãàðèòå. Êîãàòî ñå ïðèåìà õðèñòèÿíñòâîòî, èçîáðàæåíèÿòà êîðåííî ñå ïðîìåíÿò. Ïðàâÿò ñå ðèáè, êîðàáè, êðúñò, êîèòî ñà ñèìâîëè íà õðèñòèÿíñêàòà îáùíîñò. Îòêðèâàò ñå ïðåäèìíî â ñêàëíè ìàíàñòèðè. Íÿêîè îò ìîíàñèòå ïèøàò, ÷å ñà æèâååëè íà ñúîòâåòíîòî ìÿñòî.